DTSO Başkanı Mehmet Kaya’dan hükümete çağrı: “Ankara’dan yazılan reçete buraya uymuyor”

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, bölgenin ekonomik sorunları, ihracat, sanayi yatırımları, finansmana erişim ve Kürt meselesinin çözüm sürecinin ekonomik boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Rûdaw 15:00 bültenine konuk olan Kaya, yeni dönemde yalnızca Diyarbakır’ın değil, bölgenin tamamının kalkınmasına odaklanacaklarını belirterek hükümete bölgeye özgü yeni bir ekonomik model ve teşvik sistemi uygulanması çağrısında bulundu.

Kaya, özellikle finansmana erişim, ulaşım altyapısı, sınır kapıları, Irak ve Kürdistan Bölgesi ile ticaret, ihracat ve yeni sanayi yatırımlarının bölgesel kalkınmanın temel başlıkları olduğunu söyledi.

“Kürt sorununun üç önemli boyutu var”

Mehmet Kaya, Türkiye’de yaklaşık 20 aydır devam eden çözüm sürecinin önemli bir aşama olduğunu belirterek Kürt meselesinin üç temel boyutunun bulunduğunu ifade etti.

Kaya bu başlıkları silahsızlanma, demokratikleşme ve ekonomik-sosyoekonomik gelişme olarak sıraladı.

“Biri silahtan arındırma, bu yeni yasal düzenlemelerle birlikte bitiyor. İkincisi demokratikleşme boyutu. Üçüncüsü de ekonomi, bölgenin sosyoekonomik gelişmişliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar.”

Çatışmalı dönemin bölgenin ekonomik açıdan geri kalmasında etkili olduğunu savunan Kaya, bölgenin sosyoekonomik gelişmişlik açısından Türkiye’nin son sıralarında bulunduğunu belirtti.

Kaya ayrıca güvenlik politikalarının Diyarbakır’ın ticaret ve ihracatını da olumsuz etkilediğini söyledi.

“Kent değil, bölgesel kalkınmayı hedefliyoruz”

DTSO’nun yeni dönemdeki çalışmalarına ilişkin de bilgi veren Mehmet Kaya, sadece Diyarbakır merkezli bir kalkınma anlayışı yerine bölgesel bir ekonomik model üzerinde çalışacaklarını açıkladı.

Kaya, bölge ülkeleriyle ticaretin geliştirilmesi ve yatırımların artırılması amacıyla bir yatırım izleme ve koordinasyon birimi oluşturacaklarını belirtti.

Bu birim aracılığıyla bölgenin ekonomik ihtiyaçlarının tespit edileceğini ve hükümete atılması gereken adımlara ilişkin öneriler sunulacağını ifade eden Kaya, bölge illerinin ortak hareket etmesinin önemine dikkat çekti.

“Öncelikle kent kalkınmasından çok bölgesel kalkınmayı hedefimize koyduk. Artık dünyada bölgesel çalışmalar ekonomiyi güçlendiriyor. Sadece kent bazında yapmamak lazım.”

Küçük yatırımcı için fon oluşturulacak

Mehmet Kaya’nın dikkat çektiği başlıklardan biri de finansmana erişim oldu.

Bölgedeki küçük yatırımcıların ve kooperatiflerin krediye ulaşmakta zorlandığını belirten Kaya, bu sorunun aşılması amacıyla bir fon oluşturmayı planladıklarını söyledi.

Kaya, söz konusu fonla küçük yatırımcıların düşük miktarlı kredilerle iş kurmalarının desteklenmesini hedeflediklerini belirtti.

Bunun yanı sıra girişimcilik ve eğitim alanlarında da yeni modeller oluşturulacağını ifade etti.

DTSO’dan yapay zeka ve ihracat hamlesi

DTSO Başkanı Kaya, iş dünyasının yeni teknolojilere uyum sağlamasının artık bir zorunluluk haline geldiğini söyledi.

Özellikle yapay zeka, yazılım ve yeni nesil iş modellerinin bölgedeki şirketler tarafından daha fazla kullanılmasını hedeflediklerini belirten Kaya, üyelerin bu alanlarda bilgilendirilmesi için yeni birim oluşturacaklarını açıkladı.

Kaya, işletmelerin teknolojik dönüşümü gerçekleştirememesi halinde rekabet gücünü kaybedebileceğini belirterek:

“İşinizi yeni nesil bir hale dönüştürmezseniz, yapay zekadan yazılıma kadar bunları koymazsanız yaşama şansınız ortadan kalkıyor.”

dedi.

İhracatın geliştirilmesi için de “istihbarat merkezi” oluşturacaklarını belirten Kaya, bu merkez aracılığıyla firmalara hangi ülkeye hangi ürünlerin ihraç edilebileceği konusunda bilgi sağlanacağını söyledi.

Teknopark ve üniversite işbirliği

DTSO’nun üniversitelerle ortak çalışmalar yürüttüğünü belirten Mehmet Kaya, organize sanayi bölgelerinde yeni bir teknokent yapılanması için Sanayi Bakanlığı ile çalışmalar yaptıklarını da açıkladı.

Amaçlarının sanayi, üniversite ve teknoloji arasında daha güçlü bir bağlantı kurmak olduğunu belirten Kaya, yeni nesil üretim ve teknoloji yatırımlarının bölgesel ekonominin dönüşümünde önemli rol oynayacağını ifade etti.

“Ankara’da yazılan reçete buraya uymuyor”

Mehmet Kaya, mevcut teşvik sisteminin bölgenin ekonomik sorunlarını çözmekte yeterli olmadığını savundu.

Son 24 yılda teşvik sisteminin 16 kez değiştirildiğini belirten Kaya, buna rağmen 29 ilin Türkiye genelindeki teşviklerden aldığı payın yüzde 10 seviyesinde kaldığını söyledi.

İstanbul’un ise yüzde 60 pay aldığını belirten Kaya, mevcut sistemin bölgesel ihtiyaçları karşılamadığını savundu.

Kaya bu durumu şu sözlerle değerlendirdi:

“Demek ki Ankara’dan yazılan reçete buraya uymuyor.”

Bölge illerinin birlikte hareket ederek hükümete kendi ekonomik önerilerini sunması gerektiğini belirten Kaya, bölgenin ihtiyaçlarına göre yeni bir teşvik sisteminin hazırlanmasını istedi.

Nusaybin Sınır Kapısı çağrısı

Bölgedeki sanayi yatırımlarının artırılması için ulaşım altyapısının geliştirilmesi gerektiğini belirten Kaya, hızlı tren bağlantıları, limanlara ulaşım ve sanayi altyapısının güçlendirilmesini istedi.

Kaya, hükümetten temel beklentilerinin bölgedeki sanayicilerin limanlara ulaşımını kolaylaştırmak ve finansmana erişimini güçlendirmek olduğunu söyledi.

Nusaybin Sınır Kapısı’nın kapalı olmasının bölge ekonomisi açısından önemli bir sorun olduğunu belirten Kaya, kapının açılmasının sanayi ve ticaret üzerinde önemli bir etki yaratacağını savundu.

“Nusaybin Kapısı açıldığı takdirde bir anda bu bölgede sanayiyi tetikleyecek bir kapı. Sadece Nusaybin-Kamışlı için değil, Suriye’ye 170 kilometre ötede olan Diyarbakır’dan Mardin’e kadar etkisi olur.”

“Irak pazarını hızlı bir şekilde kaybediyoruz”

Mehmet Kaya, Irak ve Kürdistan Bölgesi ile ticaretin Diyarbakır ekonomisi açısından kritik önemde olduğunu belirtti.

Irak’ın 2015 yılında Türkiye’nin ihracatında birinci sırada olduğunu, bugün ise üçüncü sıraya gerilediğini söyleyen Kaya, güvenlik politikaları ve Irak merkezi hükümetinin uyguladığı vergi sisteminin ticareti etkilediğini ifade etti.

Kaya, Irak ve Kürdistan Bölgesi ile ticaretin artırılması için sınır kapılarının karşılıklı olarak açılması ve geçişlerin kolaylaştırılması gerektiğini söyledi.

“Bizim Irak’la bölgede kapalı olan dört tane kapımız var. Bu kapıların karşılıklı olarak açılarak gidiş gelişlerin kolaylaştırılması gerekiyor.”

Diyarbakır ihracatının yaklaşık yarısı Irak ve Kürdistan Bölgesi’ne

Diyarbakır’ın ihracatında Irak ve Kürdistan Bölgesi’nin önemli bir paya sahip olduğunu belirten Kaya, bölge ekonomisinin Irak pazarındaki gelişmelerden doğrudan etkilendiğini söyledi.

Kaya, Diyarbakır ihracatının yaklaşık yarısının Irak ve Kürdistan Bölgesi’ne gerçekleştirildiğini belirterek:

“Bizim ihracatımızın artması, Irak’la ihracatımızın artması demek. Bu birbirini tetikleyen unsurlar.”

dedi.

Kaya, Diyarbakır’ın Irak’a ihracatının son ayda yüzde 20 arttığını ancak dokuz aylık toplamda yüzde 20’den fazla düşüş yaşandığını belirtti.

Türkiye’deki ekonomik krizin de ihracattaki gerilemenin nedenlerinden biri olduğunu söyleyen Kaya, ekonomik koşulların iyileşmesi ve yeni teşviklerin devreye girmesiyle Irak’a yapılan ihracatın yeniden artabileceğini ifade etti.

“Krizin bitmesiyle ihracatımız artacaktır”

Mehmet Kaya, bölge ekonomisinin yeniden ivme kazanması için finansmana erişimin kolaylaştırılması, teşviklerin bölgesel ihtiyaçlara göre düzenlenmesi, sınır kapılarının aktif hale getirilmesi ve sanayi altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Kaya, bölgesel kalkınmanın yalnızca Diyarbakır’la sınırlı tutulmaması gerektiğini, çevre illerin ve komşu ülkelerle ticaretin de aynı ekonomik plan içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Kaya’nın açıklamalarında, çözüm sürecinin ekonomik boyutunun yanı sıra bölgesel kalkınma, Irak ve Kürdistan Bölgesi ile ticaret, Nusaybin Sınır Kapısı, finansmana erişim, yapay zeka, ihracat ve yeni sanayi yatırımları öne çıkan başlıklar oldu.

Kaynak: HABER MERKEZİ