AMEDSPOR: SAHADA 90 DAKİKA, HAFIZALARDA BİR ASIRLIK MESELE!

Bir futbol takımı düşünün… Maçı başladığında Diyarbakır’dan Bingöl’e, Batman’dan Van’a, Mardin’den Muş’a kadar kahvehaneler doluyor. Çay ocakları hareketleniyor, esnafın yüzü gülüyor. İnsanlar kilometrelerce uzakta aynı heyecanı yaşıyor, aynı golde ayağa kalkıyor.

Peki, bütün bunları yalnızca 90 dakikalık bir futbol karşılaşmasıyla açıklayabilir miyiz?

Amedspor’u anlamak için önce bu soruya cevap vermek gerekiyor.

Amedspor yalnızca bir futbol kulübü müdür?

Hukuken evet. Ancak toplumsal karşılığı bundan çok daha geniştir.

Dünya futboluna baktığımızda Barcelona’nın Katalan kimliğiyle, Athletic Bilbao’nun Bask kültürüyle kurduğu tarihsel bağı görüyoruz. Bu kulüpler nasıl kendi toplumlarının hafızasında özel bir yer edinmişse Amedspor da Kürt toplumunun önemli bir kesimi için benzer bir anlam taşıyor.

Elbette Kürt kimliği bir futbol takımına indirgenemez. Dili, tarihi, edebiyatı ve kültürüyle köklü bir halkın varlığı herhangi bir kulüpten çok daha büyüktür. Fakat bir takımın o kimliğin görünür sembollerinden biri hâline gelmesini de yadırgamamak gerekir.

Özellikle Kürtlerin dört ayrı ülkeye yayıldığı, geçmişte dilleri ve kimlikleri üzerinde ciddi baskılar yaşadığı düşünüldüğünde, bu aidiyetin neden güçlü olduğunu anlamak zor değildir.

Çünkü kimlik yalnızca resmî belgelerde ve siyasi kurumlarda yaşamaz. Bazen bir türküde, bazen bir meydanda, bazen de binlerce insanın aynı anda haykırdığı bir gol sevincinde kendisini gösterir.

Peki, Amedspor bölgeye ne kazandırıyor?

Bu sorunun cevabını görmek için maç günlerinde bölgenin kahvehanelerine bakmak yeterlidir.

Bingöl’de, Batman’da, Van’da, Mardin’de ve çevre illerde Amedspor maçları adeta derbi heyecanıyla takip ediliyor. Kahvehaneler doluyor, çaylar demleniyor, çerezler satılıyor. Küçük esnaf bu hareketlilikten payını alıyor.

Diyarbakır’daki iç saha maçlarında ise şehir dışından gelen taraftarlarla birlikte ulaşım, lokanta, konaklama ve alışveriş sektörlerinde canlılık yaşanıyor.

Bunun ekonomik büyüklüğü ayrıca araştırılmalıdır. Ancak ortada yalnızca sportif değil, sosyal ve ekonomik bir değer bulunduğu açıktır.

Bir takımın attığı golün, kilometrelerce uzaktaki bir kahvehanede sevinç oluşturması bile başlı başına dikkate değer bir toplumsal olaydır.

Gelelim Galatasaray’ın tartışmalı paylaşımına…

Geçmişte Bursa başta olmak üzere çeşitli statlarda yaşanan ayrımcı olayları, hakaretleri ve kullanılan sembolleri unutmuş değiliz.

Galatasaray gibi milyonlarca taraftarı bulunan köklü bir kulübün sosyal medya hesabından yapılan ve sarı torba çağrışımı nedeniyle tepki çeken paylaşımı da bu tarihsel hafızadan bağımsız değerlendiremeyiz.

Kulübün paylaşımın farklı bir amaç taşıdığını açıklaması ve görüntünün kaldırılması önemlidir. Ancak bu açıklama, toplumda oluşan incinmişliği kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Burada bütün Galatasaray camiasını suçlamak doğru değildir. Fakat kurumsal sorumluluk da göz ardı edilemez. Paylaşımın neden yapıldığı açıklığa kavuşturulmalı, gerekli hassasiyet gösterilmeli ve kamuoyunun gönlünü alacak bir özürden kaçınılmamalıdır.

Çünkü insan hayatını ve geçmişte yaşanan acıları hatırlatan semboller, futbol rekabetinin malzemesi olmamalıdır.

Irkçılığın bir başka tehlikeli yönü de kendisini ırkçılık olarak görmemesidir.

Önce ayrımcı davranışlar küçümseniyor, ardından buna itiraz eden insanlara “alıngan”, “kompleksli” veya “aşırı hassas” deniliyor.

Böylece tartışmanın merkezine yapılan davranış değil, o davranıştan incinen insanların psikolojisi yerleştiriliyor.

Oysa bir halkın tarihsel hafızasını anlamadan onun tepkisini yargılamak kolaycılıktır.

Kürtler geçmişte yaşadıkları inkârı, asimilasyonu ve ayrımcılığı unutmuş değiller. Her tepkiyi haklı görmek zorunda değiliz. Yanlış varsa eleştiririz, iddia varsa delil isteriz. Ancak insanların hafızasını ve hassasiyetini küçümseyerek toplumsal barış sağlayamayız.

Peki, Amedspor üzerinden yeni bir kutuplaşmaya mı sürükleniyoruz?

Asıl üzerinde durmamız gereken mesele budur.

Türkiye geçmişte Türk-Kürt, sağcı-solcu, Alevi-Sünni ayrışmalarından çok acılar çekti. Bugün aynı yanlışları futbol sahalarına taşımak hepimize zarar verir.

Ancak burada önemli bir ayrım yapmalıyız: Kutuplaşmaya karşı çıkmak, haksızlığa uğrayanlardan susmalarını istemek değildir. Ayrımcılığa itiraz etmek de kutuplaşma çıkarmak anlamına gelmez.

Amedspor’un Kürt kimliğiyle kurduğu bağı inkâr etmek ne kadar yanlışsa bu bağı başka toplumlara karşı düşmanlık aracına dönüştürmek de o kadar yanlıştır.

Futbolun siyasete alet edilmemesi gerektiğini söylerken onun toplumsal ve kültürel anlamını da yok sayamayız.

Amedspor’u destekleyen herkes aynı siyasi görüşten değildir. Galatasaray’ı, Fenerbahçe’yi, Beşiktaş’ı veya Trabzonspor’u seven bir insanın Amedspor’a da gönül vermesi mümkündür.

Bizi bir arada tutacak olan, aynı takımı tutmamız değil, farklı takımları tutarken birbirimizin onuruna saygı gösterebilmemizdir.

Bugün Türkiye silahların susmasını, hukukun güçlenmesini ve toplumsal barışın kalıcı hâle gelmesini konuşuyor. Böyle bir dönemde tribünlerden yükselen ayrımcı seslerin normalleştirilmesi, yıllardır verilen barış çabalarına da zarar verir.

Unutmayalım, barış yalnızca silahların susması değildir. Bir insanın dilinden, kimliğinden, memleketinden ve tuttuğu takımdan dolayı aşağılanmadığı bir toplumsal hayatın kurulmasıdır.

XÜLASA’İ KELAM…

Amedspor’u anlamak isteyenler yalnızca puan tablosuna bakmasın.

Diyarbakır’da maç günü hareketlenen sokaklara, Bingöl’de dolan kahvehanelere, Batman’da ekran başında heyecanlanan gençlere, Mardin’de çay servisine yetişmeye çalışan esnafa da baksın.

Bir çocuğun formasını gururla taşımasına, bir babanın oğluyla aynı golde sevinmesine, birbirini tanımayan insanların aynı heyecanla buluşmasına baksın.

Orada yalnızca futbol yok. Bir şehrin sevgisi, bir halkın hafızası, bir bölgenin ekonomik ve sosyal hayatı, gençlerin umudu ve ortak bir aidiyet duygusu var.

Bütün bunları görürken futbolun dostluk ve kardeşlik için taşıdığı imkânı da kaybetmeyelim.

Futbolda maç kaybedilir, puan kaybedilir, şampiyonluk kaybedilir. Ama insanların onuruna duyulan saygı kaybedilmemelidir.

Amedspor’un başarısı başka bir kulübün kaybı, Kürtlerin sevinci de Türklerin üzüntüsü değildir.

Bu ülkenin geleceği, birbirimizin kimliğini inkâr etmekte değil, farklılıklarımızla birlikte yaşamayı başarabilmektedir.

Çünkü sahada rakip olabiliriz ama aynı ülkenin insanları olarak birbirimizin onurunu korumak zorundayız.